Een vergeten seizoen met grote invloed
In onze Westerse kalender kennen we vier seizoenen. De Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) kent echter een vijfde seizoen: de nazomer. Deze periode loopt ongeveer van half augustus tot eind september en vormt de brug tussen de vurige zomer en de ingetogen herfst. Het is de overgang van yang-energie (actief, naar buiten gericht) naar yin-energie(rustiger, naar binnen gericht).
Voor paarden is dit een belangrijke fase. Hun spijsvertering, energie en weerstand staan juist nu extra onder druk. In dit artikel lees je hoe je met voeding, management én een bewuste blik op jezelf je paard optimaal ondersteunt in deze overgangsperiode.
Wat is de Traditionele Chinese Geneeskunde?
De Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) is een duizenden jaren oude geneeswijze die kijkt naar de balans van energie (Qi) in het lichaam. In plaats van losse symptomen te behandelen, richt TCM zich op het geheel: lichaam, geest en omgeving. Alles staat met elkaar in verbinding.
Een belangrijk onderdeel van deze filosofie is de Vijf Elementenleer waarin Hout, Vuur, Aarde, Metaal en Water elk een eigen rol spelen. Elk element correspondeert met een seizoen, bepaalde organen en specifieke functies in het lichaam. Als de energie van een element uit balans raakt, kunnen er klachten ontstaan – zowel lichamelijk als emotioneel.
Misschien klinkt dat nog wat abstract, maar eigenlijk gaat het om heel praktische principes die je ook bij je paard terugziet.
De nazomer en het Aarde-element
Volgens de TCM hoort bij de nazomer het Aarde-element. Dit element staat symbool voor stabiliteit, verzorging en balans. Het is de tijd van oogsten – letterlijk in de vorm van granen, groenten en fruit, maar ook figuurlijk: stilstaan bij wat jij en je paard het afgelopen jaar hebben opgebouwd.
De rol van maag, milt en pancreas
Bij het Aarde-element horen de organen maag, milt en pancreas. In de TCM hebben die ieder een specifieke functie:
- Maag – ontvangt en ‘rijpt’ het voedsel en fungeert als een soort voorraadkamer die het eten klaarmaakt voor verdere verwerking. Als de maagenergie verzwakt is, kan dit zich uiten in een opgeblazen gevoel, slechte eetlust of verteringsproblemen zoals koliek.
- Milt – transformeert en transporteert voeding naar energie (Qi) en bloed. Als de milt zwak is, ontstaan vermoeidheid, vochtophoping en een slechte opname van voedingsstoffen.
- Pancreas – reguleert de suikerbalans en draagt bij aan stabiele energie. Bij een verzwakte pancreas zie je vaak schommelingen in energie, trek in zoet of juist moeite om de bloedsuikers stabiel te houden.
Wanneer deze organen energetisch verzwakt raken, wordt de spijsvertering kwetsbaar. Dat zie je bij paarden vaak terug in signalen als wisselende mest, loom of juist onrustig gedrag, vocht vasthouden of moeite met gewicht.
Belangrijk om te weten: wanneer we in de TCM spreken over een zwakke maag-, milt- of pancreasenergie, bedoelen we niet dat het orgaan fysiek ziek of beschadigd is. Het gaat om de energetische functie van het orgaan: hoe goed het in staat is om voeding te verwerken, energie te produceren en balans te houden. Dat kan verstoord zijn, zonder dat er in Westerse medische zin iets ‘mis’ hoeft te zijn.
Wat betekent dit concreet voor je paard?
In de nazomer keren energie en vertering meer naar binnen. Daardoor kunnen maag en milt trager gaan werken. Signalen die je kunt herkennen zijn:
- Vertering onder druk – wisselende mest, gevoeligheid voor gaskoliek of een trager ritme in de darmen.
- Meer vocht in het lichaam – bijvoorbeeld dikkere benen of ophoping van slijm.
- Energiepieken en -dalen – het ene paard is loom en sloom, het andere juist prikkelbaar of onrustig.
- Gewichtsschommelingen – moeite om op gewicht te blijven, of juist snel aankomen.
Herken je (een van) deze klachten bij je paard? Dan is de nazomer hét moment om de spijsvertering te ondersteunen en reserves op te bouwen. Zo help je je paard om de herfst en winter stabiel en vitaal door te komen.
Vijf voedingstips voor je paard in de nazomer
De smaak die bij het Aarde-element hoort, is zoet. Dit betekent niet dat je je paard snoepjes of krachtvoer waarin veel suiker is verwerkt (zoals melasse) moet geven. Het gaat om de natuurlijke, milde zoetheid van seizoensgroenten zoals wortel, pompoen of pastinaak, en eventueel een klein stukje fruit zoals appel.
- Kies voor vezelrijk ruwvoer
Ruwvoer is de basis van elk rantsoen. Structuurrijk hooi ondersteunt de spijsvertering en geeft rust in de darmen.
- Vermijd snelle suikers
Krachtvoer met veel toegevoegde suikers belast maag en milt. Kies liever voor natuurlijk en onbewerkt voer.
- Ondersteun met Aarde-kruiden
Een kruidenmengsel zoals Wu Xing Aardekruiden (met o.a. brandnetel, venkel, spinazie en druif) helpt de spijsvertering en draagt bij aan een stabiele energie.
- Houd regelmaat in het voerritme
Het Aarde-element houdt van stabiliteit. Zorg daarom voor vaste voertijden en verdeel het voer gelijkmatig over de dag. Voorspelbaarheid in het rantsoen geeft rust en voorkomt stress in het spijsverteringssysteem.
- Observeer subtiele signalen
De nazomer is hét moment om kleine veranderingen bij je paard goed in de gaten te houden: mest, energieniveau, gedrag of vochtophoping. Door tijdig in te grijpen, voorkom je dat klachten groter worden in de herfst en winter.
Managementtips voor paarden in de nazomer
Naast voeding speelt ook management een belangrijke rol. Paarden leven mee met het ritme van de natuur en hebben baat bij een stabiele omgeving. Let in de nazomer vooral op:
- Voldoende beweging – dagelijkse lichte training en veel vrije beweging ondersteunen de spijsvertering en energiehuishouding.
- Weerstand opbouwen – zorg dat je paard kan schuilen bij regen en wind, een droge ligplek heeft en niet te veel last krijgt van temperatuurschommelingen.
- Voorspelbaarheid in het dagelijks leven – vaste routines in verzorging, training en weidegang geven paarden veiligheid en rust.
Casus: een Welsh-pony met een zwak Aarde-element
Een 8-jarige Welsh-pony kwam in de nazomer opvallend sloom en traag over. Zijn eigenaresse vertelde mij dat hij “niet meer de vrolijke, ondeugende pony was van normaal”. Hij stond voortdurend met zijn neus in het voer, maar bleef toch wat slap in zijn bespiering. Soms keek hij haar aan met een blik die meer vermoeidheid dan levenslust uitstraalde – en dat maakte haar ongerust.
Vanuit de Oosterse geneeskunde kun je dit zien als een teken van een verzwakt Aarde-element. De maag en milt werken dan minder efficiënt, waardoor de pony moeite heeft om voeding goed te benutten. Samen hebben we zijn rantsoen aangepast naar structuurrijk hooi met een lager suikergehalte, een balancer voor sobere rassen en ondersteuning met Aarde-kruiden. Binnen enkele weken knapte hij zichtbaar op: zijn energie werd stabieler en zijn vrolijke karakter kwam terug.
Zo versterk je het Aarde-element in jezelf
Net zoals je paard zich moet aanpassen aan dit seizoen, geldt dat ook voor jou. De nazomer vraagt om meer yin: rust, reflectie en opladen.
- Reflecteer en laad op
Sta stil bij wat je hebt opgebouwd en wat je wilt loslaten. Neem daarnaast tijd voor rust: momenten van stilte, rustige beweging of activiteiten die je opladen.
- Aarden in de natuur
Maak letterlijk contact met de aarde: loop op blote voeten door het gras, werk in de tuin of maak een dagelijkse wandeling. Dit helpt je te gronden en geeft innerlijke rust.
- Kies verwarmende voeding
In plaats van koude salades, rauwkost en ijskoude drankjes kies je liever voor warme, voedende maaltijden zoals soepen, gestoofde groenten en een kopje thee. Zo ondersteun je maag en milt optimaal.
- Voed ook je geest
Naast fysieke voeding heeft je geest ook inspiratie nodig. Lees een mooi boek, luister naar muziek die je raakt of voer een verdiepend gesprek. Dit geeft energie en stabiliteit van binnenuit.
Kleine aanpassingen, groot effect
Juist in deze overgangsperiode kun je met kleine veranderingen veel betekenen. Denk aan een rantsoencheck, een bewuste keuze voor ander ruwvoer of het toevoegen van een passend supplement. Zulke ogenschijnlijk simpele stappen kunnen het verschil maken tussen een paard dat nét doorkabbelt en een paard dat met energie, weerstand en vitaliteit de winter ingaat.
De nazomer is hét moment om de balans van je paard te ondersteunen. Met een rantsoencheck krijg je inzicht in de huidige voeding van je paard én praktische handvatten om direct verschil te maken. Zo weet je precies waar jouw paard in de nazomer en komende maanden het meeste baat bij heeft.
Wil je weten of jouw paard baat heeft bij voedingsadvies op maat? Ik kijk graag met je mee en help je ontdekken wat jouw paard écht nodig heeft.